Менингит – ми мен жұлынды қоршап тұратын қабықтардың қабынуы. Ауру инфекциялық және инфекциялық емес түрлерге бөлінеді, бірақ қоғам үшін ең қауіптісі – бактериялық менингит. Бұл ауру жылдам дамып, дұрыс ем көрсетілмесе, бірнеше сағат ішінде ауыр асқынуларға немесе өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан менингит туралы толық әрі дұрыс ақпарат білу – әрбір адам үшін маңызды.

Этиологиясы және жұғу жолдары
Менингиттің негізгі қоздырғыштары:
          •         Бактериялар: Neisseria meningitidis (менингококк), Streptococcus pneumoniae (пневмококк), Haemophilus influenzae тип b (Хиб).
          •         Вирустар: энтеровирустар, герпес вирусы, аденовирус, паротит вирусы.
          •         Сирек себептер: саңырауқұлақтар, паразиттер, жарақаттар, аллергиялық реакциялар.
Бактериялық түрі, әсіресе менингококк, ауа-тамшы жолымен жұғады – жөтелу, түшкіру, жақын араласу кезінде. Қоздырғыш мұрын-жұтқыншақ шырышты қабатында көбейіп, қан арқылы ми қабықтарына өтеді.
Көп жағдайда менингитпен ауырған адамның жанында болған адамдарда да жұғу қаупі жоғары. Балалар, жасөспірімдер, иммунитеті төмен адамдар, әскери бөлімдер мен жатақханаларда тұратындар тәуекел тобында.

Аурудың клиникалық белгілері
Менингит белгілері өте жылдам дамиды. Классикалық симптомдар үштігі:
          1.       Қатты бастың ауыруы – кенеттен, төзгісіз.
          2.       Жоғары температура – 38–40°C дейін.
          3.       Кеңірдек және желке бұлшықеттерінің сіресуі – басты еңкейту қиын.
Сонымен қатар:
          •         жүрек айну, құсу;
          •         жарыққа сезімталдық (фотофобия);
          •         әлсіздік, ұйқышылдық;
          •         сандырақтау, есінің шатасуы;
          •         терідегі бөртпе (менингококкты сепсис кезінде).
Балаларда белгілер өзгеше болуы мүмкін: мазасыздық, тамақ ішуден бас тарту, еңбектің томпаюы, жалпы селқостық.
Ең қауіптісі – менингококкты инфекция. Ол сепсиспен бірге жүрсе, денеде қара-қызыл дақтар (петехиялар) пайда болады. Бұл жағдайда жедел жәрдемді бірден шақыру қажет.

Диагностикасы
Менингитке күдік болғанда ауруханаға шұғыл жатқызу керек.
Диагностика келесі әдістер арқылы жасалады:
          •         Люмбальды пункция – жұлын сұйықтығын алу. Бұл ең маңызды әдіс, себебі оның нәтижесіне қарай ем тағайындалады.
          •         Қан талдауы.
          •         Бактериологиялық зерттеу (қоздырғышты анықтау).
          •         Компьютерлік томография (қажет болған жағдайда).
Емді күтіп тұрмай, клиникалық белгілерге сүйене отырып бірден бастау маңызды, себебі әр сағат адамның өміріне әсер етеді.

Асқынулары
          •         есту қабілетінің төмендеуі немесе жоғалуы;
          •         құрысу синдромы;
          •         гидроцефалия;
          •         ми ісінуі;
          •         балаларда дамудың тежелуі.
Сондықтан менингитті дер кезінде анықтап, дұрыс емдеу – ауыр зардаптардың алдын алудың жалғыз жолы.

Алдын алу шаралары:
Менингиттің ең тиімді профилактикасы – вакцинация. Қазіргі таңда келесі екпелер кеңінен қолданылады:
          •         Менингококкқа қарсы вакцина (A, C, W, Y және B серотоптары);
          •         Пневмококкқа қарсы вакцина;
          •         Хиб вакцинасы (Haemophilus influenzae тип b);
          •         Қызамық, қызылша, паротит вакциналары (вирустық менингиттің алдын алады).
Одан бөлек:
          •         Қолды жуу, гигиенаны сақтау.
          •         Ауру адамдармен жақын қатынасты шектеу.
          •         Иммунитетті күшейту.
          •         Жабық, адамдар көп шоғырланған жерлерде сақтық шараларын сақтау.
Егер отбасы мүшесінде менингококкты инфекция анықталса, үйдегі жақын адамдарға профилактикалық антибиотик беру қарастырылады.
Менингит – жылдам өршитін, кейде бірнеше сағат ішінде ауыр асқынуларға әкелетін қауіпті ауру. Оның алғашқы белгілерін білу, уақытында жедел медициналық көмекке жүгіну және вакцинация – өзіңізді және жақындарыңызды қорғаудың ең сенімді жолы. Әр адам бұл аурудың белгілері мен алдын алу шараларын білсе, қауіпті жағдайлардың саны айтарлықтай азаяды.

А.Әбдімүтәліп

Қаратау ауданының СЭББ бас маманы